Sau hơn 1 tuần, với hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức, lực lượng vũ trang, đoàn thanh niên, các bậc phụ huynh và các thầy cô giáo trong nhà trường, việc thu dọn bùn, rác, tu sửa lại trường lớp cũng đã hoàn thành. Thầy và trò trường THCS Yên Tĩnh huyện Tương Dương lại được trở lại trường. Tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn khi cơn lũ quét qua.

Ngôi trường Yên Tĩnh ngập bùn đất sau lũ

Thầy giáo Nguyễn Văn Hùng - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Hiện nay, chúng tôi còn gặp rất nhiều khó khăn vì hậu quả của lũ khắc phục chưa xong, một số môn học như giáo dục thể chất chưa có sân để tập, tin học chưa có máy, có phòng để thực hành. Còn môn toán, lý, hóa, sinh thì không có thiết bị thí nghiệm nữa.

Bùn, đất đá, rác thải, hay nhà bị xiêu vẹo có thể dọn dẹp, dựng lại nhưng với những công trình hạ tầng như cầu cống, đường giao thông, đập tràn bị mưa lũ cuốn trôi và hư hỏng thì khó có thể khôi phục ngay bằng biện pháp thủ công.

Ví dụ như sau hơn 1 tuần cơn lũ đi qua đã làm hư hỏng nặng cầu tràn Tà Chiêng xã Châu Hội huyện Quỳ Châu. Và nếu sửa chữa cây cầu đảm bảo điều kiện cho người dân qua lại, cần khoảng 1 tỷ đồng. Còn nếu để đầu tư như hiện trạng ban đầu phải mất 20 tỷ đồng.

Cầu tràn hư hỏng nặng khi lũ quét qua

Ông Lang Văn Hạnh - Bản Lè - Châu Hội - Quỳ Châu cho biết: Cầu này từ khi nước lụt là người dân không qua lại được. Các cháu muốn đi học phải đi vòng, người lớn thì bơi qua, xe máy xe đạp không đi được.

Khi cơn lũ quét qua, những con đường bê tông như biến thành bãi bùn, rác. Xe máy, hay xe đạp đều không thể đi qua con đường này. Đặc biệt là các em học sinh muốn tới trường, phải đi bộ với quãng đường xa gấp 10 lần trước.

Bà Lim Thị Xuyết - Châu Hội - Quỳ Châu tâm sự: Mưa lũ làm cho đường này không đi được, tội nhất là các cháu học sinh đi học phải đi đường vòng xa.

Không riêng gì giao thông, mưa lũ đã làm nhiều công trình thủy lợi bị hư hỏng bồi lấp. Như cầu máng dẫn nước tưới cho hơn 50 ha lúa của toàn xã Châu Nga, sau đợt mưa lớn, nước lũ đã làm sụt lún và việc dẫn nước sẽ gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Hoàng Văn Huệ trong xã: Cầu máng này tưới cho lúa, mà lũ làm cho hư hỏng như thế này thì ta cũng lo lắm, lo là vì không có nước để tưới thì phải bỏ ruộng.

Ông Lang Thanh Tùng - GĐ chi nhánh thủy lợi Quỳ Châu cho biết: Mưa lũ làm hỏng nhiều công trình thủy lợi ở Quỳ Châu, bây giờ có một số diện tích lúa mùa chưa trổ, không có nước tưới vì kênh bị hỏng. Nếu không kịp thời sửa chữa sẽ ảnh hưởng rất lớn đến vụ mùa 2016 - 2017 của nông dân. Đề nghị các cấp, các ngành hỗ trợ để khắc phục lại các công trình bị thiệt hại.

Đường bê tông thành đường bùn

Tại đập tràn bản Nhạ phục vụ tưới cho 65 ha lúa của xã Châu Cường huyện Quỳ Hợp, nước lũ đã làm cho van cống xả cát bị hỏng không vận hành được. Còn hệ thống kênh thì bị đá, đất bồi lấp hoàn toàn.

Bà Vi Thị Hằng Bản Nguông xã Châu Cường Quỳ Hợp buồn bã: Lũ qua làm nhà cửa, đất đai, các đập bị sạt lở hết, người dân làm ăn khó khăn. Nhờ nhà nước sửa chữa cho để dân có nước mà làm lúa.

Theo ông Phạm Văn Thống PGĐ Công ty TNHH MTV thủy lợi Tây Bắc: Các công trình chủ yếu là bị hư hỏng vì mưa bão. Qua kiểm tra, chúng tôi nhận thấy các hạng mục chủ yếu bị hư hỏng là xói lở các phần tường kê, van cống... Chủ yếu là sạt lở bồi lấp các tuyến kênh. Và hiện nay không khắc phục thì không thể phục vụ sản xuất được.

Theo thống kê của văn phòng Ban chỉ huy phòng chống thiên tai tìm kiếm cứu nạn tỉnh, đợt mưa lớn vừa qua thiệt về cơ sở hạ tầng rất lớn.

Theo đó, có 67 nhà bị sập đổ, cuốn trôi, 363 nhà bị tốc mái; 31 phòng học bị ngập nước trên 3m, trên 50 km đường giao thông bị hư hỏng, 58 cầu cống bị sạt lở, cuốn trôi và hư hỏng, 88 cột diện bị đổ gãy… tổng thiệt hại ước tính gần 748 tỷ đồng. Riêng hai huyện bị thiệt hại lớn nhất là Quỳ Châu và Tương Dương, riêng huyện Quỳ Châu bị thiệt hại 292 tỷ đồng, trong đó công trình giao thông thiệt hại 217 tỷ đồng. Cơ sở hạ tầngchính là nền tảng để các địa phương phát triển kinh tế xã hội. Nhất là các công trình thiết yếu như điện đường trường trạm.

Cầu cống, kênh mương bị tàn phá

Tuy nhiên vấn đề đáng quan tâm ở đây là các địa phương miền núi khi mà tỷ lệ hộ nghèo còn chiếm đa số thì việc huy động nội lực để khắc phục thiệt hại do thiên tai gây ra đối với các công trình này là điều rất khó.

Ông Vi Mỹ Sơn - PCT UBND huyện Tương Dương cho hay: Khó khăn lớn nhất là kinh phí cho việc sửa chữa các công trình hạ tầng sau khi mưa lũ gây ra. Bởi vì kinh phí phòng chống bão lụt cứ mỗi một năm lại đáp ứng cho được thì rất khó.

Nằm ở rốn lũ miền Trung, thiên tai nối tiếp thiên tai nên việc khắc hục hậu quả về cơ sở hạ tầng không chỉ khó với xã, huyện mà ngay cả với cấp tỉnh. Bởi ngân sách chi cho công tác phòng chống thiên tai mà trung ương cấp hàng năm chỉ tính bằng tiền chục tỷ, trong khi đó thiệt hại do thiên tai lại tính bằng trăm, nghìn tỷ đồng. Điều này đang đặt ra một bài toán khó đối với các ngành chủ quản khi mà nhiều công trình hạ tầng bị tàn phá nặng nề sau trận lũ vừa qua.

Theo ông Hoàng Nghĩa Hiếu - GĐ Sở NN&PTNT tỉnh: Đối với Nghệ An, là một tỉnh thường xuyên đối mặt với thiên tai lũ lụt nên để khắc phục trong thời gian sớm khá là khó khăn. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn tìm những giải pháp như lồng ghép các chương trình, dự án, nguồn vốn từ Trung Ương đến địa phương để khắc phục hậu quả, ổn định đời sống nhân dân. Ngoài ra, chúng tôi cần có phương án phòng tránh ngay từ đầu để hạn chế hậu quả thiên tai.

Kênh dẫn nước bị đá, đất bồi lấp

Vào thời điểm này nguồn vốn cho khắc phục thiên tai còn nhiều khiều khó khăn. Đặc thù là địa phương thường xuyên hứng chịu thiên tai nên cơ ở hạ tầng trên địa bàn Nghệ An thường nhanh xuống cấp, hư hỏng.

Vì thế ngoài sự nỗ lực của nhân dân và chính quyen, Nghệ An rất cần sự quan tâm đầu tư từ Trung Ương, các nguồn xã hội hoá trong khôi phục hạ tầng để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo.