Ở Nghệ An, lươn đồng được xem là "đặc sản trời cho". Lươn thường sống ở ruộng lúa, bờ mương, hang đất nên thịt chắc, thơm và béo ngậy hơn nhiều nơi khác. Người dân nơi đây có bí quyết làm sạch lươn rất riêng: dùng tro bếp hoặc muối hạt để tuốt nhớt, sau đó rửa lại bằng nước ấm. Chính sự tỉ mỉ ấy giúp thịt lươn giữ được độ ngọt tự nhiên và không bị tanh khi chế biến. Những món ăn được chế biến từ lươn của xứ Nghệ đặc biệt thơm ngon, thực khách ăn một lần là nhớ mãi.

Cháo lươn – dân dã, thơm ngon

Một trong những món ăn nổi tiếng nhất phải kể đến cháo lươn. Đây là món ăn nổi tiếng có rất nhiều ở quán ăn không chỉ ở Nghệ An mà ở bất cứ đâu có người xứ Nghệ sinh sống.

Để nấu được một bát cháo lươn thơm ngon, người đầu bếp phải bắt đầu từ khâu chọn nguyên liệu. Lươn dùng để nấu cháo nhất định phải là lươn đồng, loại có thân nhỏ, màu đen lưng, bụng vàng, được bắt ngoài đồng.

Cháo lươn, món ăn dân dã nhưng đặc biệt thơm ngon

Sau khi làm sạch nhớt bằng muối, nước ấm và chanh hoặc tro bếp, lươn được luộc sơ rồi gỡ lấy thịt, tách riêng xương để ninh lấy nước dùng. Thịt lươn được xào cùng nghệ tươi, hành tăm, ớt và các loại gia vị cho dậy mùi. Gạo nấu cháo phải là gạo tám trộn thêm ít nếp, ninh kỹ đến khi hạt gạo bung đều, tạo độ sánh vừa phải.

Một bát cháo lươn ngon là sự hòa quyện màu sắc: Vàng nghệ, xanh rau ngổ, đỏ ớt và điểm xuyết chút tiêu đen thơm nồng. Khi ăn, cháo được múc riêng, thịt lươn xào riêng, người thưởng thức sẽ trộn đều để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt thanh, cay nồng. Chỉ cần một bát cháo lươn bốc khói, thực khách đã cảm nhận rõ "chất Nghệ" mộc mạc mà đậm đà.

Súp lươn - đậm đà, khó quên

Bên cạnh cháo, súp lươn cũng là món ăn được nhiều người yêu thích, đặc biệt vào buổi sáng. Để chế biết món súp lươn, thịt lươn sau khi được tách kỹ sẽ đem xào cùng hành tăm, nghệ, tiêu, ớt và bột điều, tạo nên màu vàng nâu. Phần nước dùng được ninh từ xương sống của lươn kết hợp cùng xương ống heo hoặc xương gà, xương bò.

Súp lươn ăn kèm với bánh mì hoặc bánh mướt. Ảnh: MXH

Tủy trong xương tan ra hòa cùng chất ngọt từ xương lươn tạo nên thứ nước súp trong veo nhưng đậm đà, không béo ngậy như các loại súp khác. Khi bát súp hoàn thiện, người ta thường điểm thêm rau răm, mùi tàu, hành hoa - một sự chăm chút nhẹ nhàng khiến món ăn vừa đẹp mắt vừa dậy hương. Món này hấp dẫn ở vị ngọt thanh, cay nhẹ, ăn kèm bánh mướt hoặc bánh mì đều hợp. Nhiều du khách khi đến Nghệ An thường chọn súp lươn làm món "khởi đầu ngày mới", bởi vừa dễ ăn vừa giàu dinh dưỡng.

Miến lươn – ăn một lần nhớ mãi

Nếu cháo lươn, súp lươn là những món mềm, dễ thưởng thức thì miến lươn lại mang đến cảm giác "đã miệng" hơn. Miến được trụng vừa tới, chan nước dùng nóng hổi ninh từ xương và lươn, bên trên là lươn xào vàng ruộm, thơm mùi hành tăm.

Miến lươn ở Nghệ An có hai kiểu phổ biến là miến nước và miến trộn. Miến trộn thường được trộn cùng lươn giòn, giá, rau thơm, lạc rang và nước mắm chua ngọt, ăn vào vừa thơm vừa bùi, càng nhai càng ngọt.

Lươn xào sả ớt - cay nồng, thơm ngon

Đặc sắc không kém là món lươn xào sả ớt – món ăn xuất hiện trong mâm cơm gia đình xứ Nghệ từ bao đời nay. Lươn sau khi làm sạch sẽ được cắt khúc, ướp với nghệ, nước mắm, tiêu rồi xào cùng sả băm, ớt tươi và hành tăm. Khi chín, thịt lươn săn chắc, ngấm gia vị, thơm lừng mùi sả và cay nồng vị ớt. Món này ăn cùng cơm trắng hoặc cuốn với bánh tráng đều rất "bắt cơm", đặc biệt trong những ngày mưa lạnh.

Lươn om chuối đậu - đậm đà hương quê

Một món ăn đậm chất quê khác là lươn om chuối đậu. Đây là món ăn của sự kết hợp hài hòa giữa lươn, chuối xanh, đậu phụ, thịt ba chỉ và các gia vị dân dã như mắm tôm, nghệ, tiêu. Món ăn đun sền sệt, rắc thêm lá lốt, tía tô để tăng hương vị. Lươn om mềm nhưng không nát, nước om sánh vàng, thơm nồng. Đây là món ăn thường xuất hiện trong những bữa cơm sum họp, vừa ngon vừa ấm áp.

Các món ăn từ lươn đặc biệt thơm ngon

Ngoài các món ăn nổi tiếng trên, từ những con lươn đồng, người Nghệ An còn chế biến ra nhiều món ăn thơm ngon như: Lươn nướng, lươn cuộn thịt, lươn khô, lươn chiên giòn…

Tháng 1-2026, tri thức dân gian về ẩm thực Lươn xứ Nghệ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, "sánh vai" cùng các di sản ẩm thực khác như phở Hà Nội, phở Nam Định, mì Quảng, bún bò Huế.

Tác giả: Như Quỳnh

Nguồn tin: Báo Người Lao Động