Tuy nhiên, Chính phủ khẳng định việc sắp xếp sẽ không được thực hiện một cách cơ học mà bảo đảm phù hợp với đặc thù văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo và điều kiện địa lý của từng địa phương.

705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn sẽ tiếp tục được rà soát, sắp xếp

Hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn, bộ máy hành chính của Việt Nam đã có nhiều thay đổi lớn. Sau sắp xếp, cả nước hiện còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương. Ở cấp cơ sở có 3.321 đơn vị hành chính, bao gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu, đồng thời chấm dứt hoạt động của 696 đơn vị hành chính cấp huyện.

Lấy ý kiến người dân về sắp xếp xã phường tại tỉnh Gia Lai.

Hệ thống cơ quan chuyên môn cũng được tổ chức lại theo hướng tinh gọn với 467 cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và 10.066 phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách tổ chức bộ máy, hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp.

Tuy nhiên, tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết hiện vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định. Vì vậy, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát để xây dựng phương án sắp xếp phù hợp, đồng thời phấn đấu hoàn thành việc xử lý dứt điểm trong năm nay.

Theo Phó Thủ tướng, việc sắp xếp sẽ không áp dụng theo một công thức chung mà phải căn cứ vào điều kiện thực tế của từng địa phương. Ngoài các tiêu chuẩn về quy mô dân số và diện tích, các yếu tố như văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo hay điều kiện địa lý đều sẽ được xem xét trước khi quyết định sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới hành chính. Điều này nhằm bảo đảm sự ổn định trong quản lý, đồng thời hạn chế những tác động đến đời sống của người dân sau khi thực hiện sắp xếp.

Không chỉ dựa vào dân số, diện tích mà còn tính đến đặc thù của từng địa phương

Theo Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, trong đó có quy định về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính xã, phường, có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Theo đó, đối với cấp xã miền núi, quy mô dân số phải đạt từ 5.000 người trở lên và diện tích tự nhiên tối thiểu 100 km². Đối với xã ở hải đảo, dân số phải từ 2.500 người trở lên và diện tích từ 15 km². Các xã còn lại phải có ít nhất 16.000 dân và diện tích từ 30 km².

Trong khi đó, tiêu chuẩn đối với phường được quy định cao hơn. Một phường phải có quy mô dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên tối thiểu 5,5 km² và tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50% trở lên.

Ngoài những tiêu chí về quy mô, phường còn phải đáp ứng yêu cầu về trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể, tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong GRDP phải đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; đồng thời thu nhập bình quân đầu người trong ba năm gần nhất phải cao hơn mức bình quân của tỉnh hoặc thành phố trực thuộc.

Việc sắp xếp xã phường tạo ra không gian phát triển mới.

Tuy nhiên, Chính phủ nhấn mạnh các tiêu chuẩn này sẽ không phải là căn cứ duy nhất để quyết định việc sáp nhập. Những địa phương có yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, truyền thống lâu đời hoặc có điều kiện địa lý đặc biệt vẫn sẽ được xem xét một cách toàn diện để bảo đảm phù hợp với thực tế.

Thực tế, sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một số tỉnh, thành phố cũng đã chủ động đề xuất tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã nhằm mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện quy hoạch hạ tầng đồng bộ, nâng cao hiệu quả quản lý và thu hút đầu tư. Điều này cho thấy việc sắp xếp trong thời gian tới không chỉ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định mà còn hướng đến mục tiêu phát triển bền vững của từng địa phương.

Song song với việc sắp xếp đơn vị hành chính, Chính phủ cũng đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới. Theo đó, các địa phương cần chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư và chủ tịch cấp xã, có đủ phẩm chất, năng lực và kinh nghiệm. Đồng thời, công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị sẽ tiếp tục được tăng cường để bảo đảm bộ máy sau sắp xếp hoạt động hiệu quả hơn.

Việc tiếp tục rà soát và sắp xếp hơn 700 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn được xem là bước tiếp theo trong lộ trình cải cách bộ máy hành chính. Mục tiêu không chỉ là giảm số lượng đơn vị hành chính hay đáp ứng các tiêu chuẩn pháp lý, mà còn xây dựng hệ thống chính quyền tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn...

Tác giả: Tuấn Linh

Nguồn tin: Báo VOV